සාක්ෂිකරු උත්තර දීමේ රටාවේ වෙනසක්..!

2026 ජුනි මස 15 වැනිදා 
ප්‍රමිතියෙන් තොර ප්‍රතිදේහ එන්නත් නඩු විභාගය

සාක්ෂිකරු 

උත්තර දීමේ රටාවේ 

වෙනසක්..!

ප්‍රධාන තොග පාලකගේ සාක්ෂිය හමුවේ 

පැමිණිල්ල සහ විත්තිය අතර
 
උණුසුම් නීතිමය ගැටුමක්...

අධිකරණ වාර්තාකරු.

ශ්‍රී ලංකා සෞඛ්‍ය ක්ෂේත්‍රය පමණක් නොව මුළු මහත් සමාජයම කැළඹීමට ලක් කළ, රාජ්‍ය අරමුදල් රුපියල් ලක්ෂ 1,444 ක් වංක ලෙස පරිහරණය කිරීම ඇතුළු අධිචෝදනා 13 ක් යටතේ නීතිපතිවරයා විසින් පවරා ඇති "බාල ඖෂධ නඩුව" (හියුමන් ඉමියුනොග්ලොබියුලින් සහ රිටොප්සිමැබ් ජාවාරම) ස්ථිර ත්‍රිපුද්ගල මහාධිකරණය හමුවේ නැවත වරක් විභාගයට ගැනිණි. මහාධිකරණ විනිසුරු ප්‍රියන්ත ලියනගේ (සභාපති), විරාජ් වීරසූරිය සහ තිලකරත්න බණ්ඩාර යන මහත්වරුන්ගෙන් සමන්විත ස්ථිර ත්‍රිපුද්ගල මහාධිකරණ විනිසුරු මඩුල්ල හමුවේ එදින නඩු විභාගය පැවැත්වුණු අතර, එහිදී දිග හැරුණේ පැමිණිල්ල, විත්තියේ නීතිඥවරුන් මෙන්ම සාක්ෂිකරු ද එකිනෙකා සමඟ ගැටුණු අතිශය සංකීර්ණ සහ නාට්‍යමය මුහුණුවරක් ගත් නීතිමය සංග්‍රාමයකි.

එදින නඩු විභාගයේ ප්‍රධානතම සිදුවීම වූයේ නඩුවේ 177 වන සාක්ෂිකරු ලෙස පෙනී සිටි, සෞඛ්‍ය අමාත්‍යාංශයේ වෛද්‍ය සැපයීම් ඒකකයේ (MSD) ප්‍රධාන තොග නිලධාරී එච්. එම්. ඩබ්ලිව්. නිමල් බණ්ඩාර මහතාගෙන් විත්තියේ ජනාධිපති නීතිඥවරුන් විසින් සිදු කරන ලද දීර්ඝ සහ තියුණු හරස් ප්‍රශ්න විමසීමයි. මෙම හරස් ප්‍රශ්න විමසීම තුළින් 2022 වර්ෂයේ මෙරට පැවති බිහිසුණු ඖෂධ හිඟය සහ ඊට සමගාමීව සිදුවූ පරිපාලනමය අර්බුදයන්ගේ ඇතුළාන්තය නිරාවරණය වූ අතර, සාක්ෂිකරුගේ පිළිතුරු දීමේ විලාසය හේතුවෙන් පැමිණිල්ල පාර්ශ්වයෙන් දැඩි විරෝධතාවන් මතු විය.

1. සාක්ෂිකරුට අවවාද කිරීමේ ඉල්ලීම සහ විනිසුරු මඩුල්ලේ ස්ථාවරය

නඩු විභාගය ආරම්භයේදීම පැමිණිල්ල වෙනුවෙන් පෙනී සිටි නියෝජ්‍ය සොලිසිටර් ජෙනරාල් ලක්මිණී ගිරිහාගම මෙනෙවිය සහ විනිසුරු මඩුල්ල අතර සෘජු මතභේදාත්මක තත්ත්වයක් නිර්මාණය විය. සාක්ෂි කූඩුවේ සිටි ප්‍රධාන තොග පාලකවරයා, විත්තියේ නීතිඥවරුන් අසන ප්‍රශ්නවලට සෘජු පිළිතුරු දීම මඟහරිමින්, “පරිගණක දත්ත පද්ධතියට අනුව” හෝ “අදාළ සටහනට අනුව” යන ලේඛනගත සීමාවන් තුළ පමණක් කොටු වී පිළිතුරු දීම මෙම ගැටුමට මුල් විය.

නියෝජ්‍ය සොලිසිටර් ජෙනරාල්වරිය අධිකරණය අමතමින් මෙසේ සිය විරෝධය පළ කළාය:

"ස්වාමීනී, මෙම සාක්ෂිකරුගේ සාක්ෂි දීමේ විලාසය සම්බන්ධයෙන් අධිකරණයේ විශේෂ අවධානය යොමු විය යුතුයි. ඔහු අහන සෘජු ප්‍රශ්නයට නෙමෙයි උත්තර දෙන්නේ. හැම වෙලාවෙම 'සටහනට අනුව' කියලා කියමින් ලිස්සා යනවා. සාක්ෂිකරු කියන්නේ සෞඛ්‍ය අමාත්‍යාංශයේ ප්‍රධාන තොග පාලක නිලධාරියා. ඔහු තමන්ගේ නිල වගකීම සහ දැනුම මත හරියට ප්‍රශ්නෙකට උත්තර දෙන්නේ නැහැ. ඔහු සාක්ෂි දෙන ආකාරය දෙස බලන විට ඔහු වෛද්‍ය සැපයීම් ඒකකයේ ප්‍රධාන තොග පාලකයෙකු ලෙස සාක්ෂි දෙන බවක් පෙනෙන්නට නැහැ. එබැවින් ඔහුට දැඩි ලෙස අවවාද කළ යුතුයි."

නියෝජ්‍ය සොලිසිටර් ජෙනරාල්වරියගේ මෙම ඉල්ලීමට විත්තියේ නීතිඥවරුන්ගෙන් විරෝධය එල්ල වූ අතර, කරුණු සලකා බැලූ ත්‍රිපුද්ගල මහාධිකරණ විනිසුරු මඩුල්ල පැමිණිල්ලේ එම ඉල්ලීම සහමුලින්ම ප්‍රතික්ෂේප කළේය. එහිදී සභාපති විනිසුරු ප්‍රියන්ත ලියනගේ මහතා ප්‍රකාශ කර සිටියේ:

"පැමිණිල්ලට හෝ විත්තියට හෝ එසේත් නැත්නම් මේ අධිකරණයට හෝ කිසිම සාක්ෂිකරුවෙකුට 'මේ පිළිතුර දෙන්න, අර පිළිතුර දෙන්න' කියා බලපෑම් කරන්න බැහැ. සාක්ෂිකරුවෙකුට නිදහසේ සාක්ෂි දීමට අවශ්‍ය පරිසරය අධිකරණය විසින් ලබාදිය යුතුයි. සාක්ෂිකරු තමන් සතු දැනුම සහ මතකය භාවිතා කරමින් සාක්ෂි ලබාදිය යුතුයි."

කෙසේ වෙතත්, සාක්ෂිකරුගේ පලායෑමේ ස්වරූපය පිළිබඳව වටහාගත් සභාපති විනිසුරුවරයා, සෙසු විනිසුරුවරුන් සමඟ අදහස් හුවමාරු කර ගැනීමෙන් පසු සාක්ෂිකරු සෘජුව අමතමින් මෙසේ ද පැවසීය:

"තමුන් සාක්ෂි දෙන අවස්ථාවේදී, තමන් වෛද්‍ය සැපයීම් ඒකකයේ ප්‍රධාන තොග පාලකවරයා විදිහට ක්ෂේත්‍රය තුළ ලබාගත් සැබෑ දැනුම භාවිතා කරමින් සාක්ෂි දිය යුතුයි. පරිගණක සටහන්වලටම මුවා නොවී, තොග පාලකවරයෙකු විදිහට වගකීමෙන් යුතුව සාක්ෂි දෙන්න."

2. ලේඛනගත සාක්ෂි පිළිබඳ ගැටුම: මුල් පිටපත් අධිකරණ භාරයට ගැනීම

නඩුවේ දෙවන විත්තිකරු වන වෛද්‍ය සැපයුම් ඒකකයේ හිටපු අධ්‍යක්ෂ ජනරාල් වෛද්‍ය කපිල වික්‍රමනායක මහතා වෙනුවෙන් පෙනී සිටි නීතිඥ අසේල සේරසිංහ මහතා, සාක්ෂිකරුගෙන් හරස් ප්‍රශ්න විමසීමේදී අමාත්‍යාංශය තුළ පැවති අභ්‍යන්තර ලේඛන කිහිපයක පැවැත්ම තහවුරු කරගත්තේය.

එහිදී අනාවරණය වූයේ සෞඛ්‍ය අමාත්‍යාංශයේ හිටපු ලේකම් ජනක ශ්‍රී චන්ද්‍රගුප්ත මහතා විසින් නිකුත් කරන ලද විශේෂ චක්‍රලේඛයක්, වෛද්‍ය සැපයුම් අංශයේ හිටපු අධ්‍යක්ෂ කපිල වික්‍රමනායක මහතා විසින් නිකුත් කරන ලද චක්‍රලේඛයක් සහ ඊට අදාළ ලිපි දෙකක්, කපිල වික්‍රමනායක මහතා විසින් නියෝජ්‍ය අධ්‍යක්ෂ වෛද්‍ය හේරත් වෙත නිකුත් කරන ලද ලිපියක් මෙන්ම, වෛද්‍ය හේරත් මහතා විසින් නිකුත් කරන ලද අභ්‍යන්තර චක්‍රලේඛයක් ද වෛද්‍ය සැපයුම් ඒකකය සතුව පවතින බවයි. සාක්ෂිකරු විසින් මෙම ලේඛනවල සත්‍යතාව පිළිගනු ලැබීය.

මෙහිදී විත්තියේ නීතිඥවරයා අධිකරණයෙන් ඉල්ලා සිටියේ මෙම ලේඛන නඩුවේ තීන්දුව සඳහා අතිශය තීරණාත්මක බැවින්, ඒවායේ මුල් පිටපත් වහාම අධිකරණ භාරයට ගත යුතු බවයි. ඒ අනුව ක්‍රියාත්මක වූ විනිසුරු මඩුල්ල, අදාළ සියලුම පරිපාලන ලේඛන සහ චක්‍රලේඛවල මුල් පිටපත් වහාම අධිකරණයට ඉදිරිපත් කරන ලෙස වෛද්‍ය සැපයුම් ඒකකයේ වත්මන් අධ්‍යක්ෂවරයාට නිල නියෝගයක් නිකුත් කළේය.

3. පරිපාලනමය ගැටුම: රාජකාරි සීමාවන් සහ "අභිලාෂ කැඳවීමේ" අර්බුදය

හරස් ප්‍රශ්න විමසීම තවදුරටත් ඉදිරියට යද්දී, 10 වන විත්තිකරු වෙනුවෙන් පෙනී සිටි ජනාධිපති නීතිඥ ප්‍රියන්ත නාවාන මහතා විසින් සාක්ෂිකරුගෙන් "පැ. 302" සහ "පැ. 229" ලෙස අධිකරණය හමුවේ සලකුණු කර තිබූ ලේඛන දෙකක් පිළිබඳව ප්‍රශ්න කරනු ලැබීය. ජනාධිපති නීතිඥවරයා විමසා සිටියේ, “ඔබ මූලික සාක්ෂි දීමේදී මෙම ලේඛන දෙක සම්බන්ධයෙන් සාක්ෂි ලබා දුන්නා. එහි පෙන්වන්නේ අභිලාෂ කැඳවීමේ (Expression of Interest - EOI) ලේඛනයක් නේද?” යනුවෙනි.

මෙම ප්‍රශ්නයත් සමඟම අධිකරණ ශාලාව තුළ නැවතත් දැඩි නීතිමය ගැටුමක් මතු විය. පැමිණිල්ල වෙනුවෙන් නැඟී සිටි නියෝජ්‍ය සොලිසිටර් ජෙනරාල් ලක්මිණී ගිරිහාගම මෙනෙවිය මෙම ප්‍රශ්නයට සිය සෘජු විරෝධය පළ කළාය. ඇය පෙන්වා දුන්නේ:

සාක්ෂිකරු වෛද්‍ය සැපයීම් ඒකකයේ ප්‍රධාන තොග පාලක නිලධාරියා පමණක් බව.
අභිලාෂ කැඳවීම් (EOI) හෝ ප්‍රසම්පාදන ක්‍රියාවලීන් සිදු කිරීම තොග පාලකවරයාගේ රාජකාරි සීමාවට හෝ විෂය පථයට අදාළ නොවන බව.
තමන්ට කිසිදු අදාළත්වයක් නැති විෂය පථයක් සම්බන්ධයෙන් සාක්ෂිකරුවෙකුගෙන් මෙවැනි හරස් ප්‍රශ්න ඇසීම නීති විරෝධී සහ වැරදි සහගත බව.

මෙම පරිපාලනමය රාජකාරි සීමාවන් පිළිබඳ ගැටුම සලකා බැලූ විනිසුරු මඩුල්ල, පැමිණිල්ලේ විරෝධතාවය අනුමත කළේය. ඒ අනුව, එම ප්‍රශ්නය සෘජුවම සාක්ෂිකරුගෙන් නොඅසා, වෙනත් නීතිමය ස්වරූපයකින් (වක්‍ර ආකාරයකින්) ඉදිරිපත් කරන ලෙස ජනාධිපති නීතිඥ ප්‍රියන්ත නාවාන මහතාට දන්වා සිටියේය.

4. 2022 වසරේ අර්බුදය අනාවරණය වීම: ඖෂධ තොග ශුන්‍ය වීමේ දත්ත වාර්තා

ජනාධිපති නීතිඥවරයා විසින් සාක්ෂිකරු විසින්ම විවිධ ඉහළ නිලධාරීන්ට වරින් වර යොමු කරන ලද ඊමේල් පණිවිඩ සහ සවිස්තරාත්මක වාර්තා අධිකරණය හමුවේ තබමින්, රටේ ඖෂධ හිඟයේ සැබෑ බිහිසුණු බව සංඛ්‍යාලේඛන ඇසුරෙන් මතු කර දැක්වීය. මෙහිදී අනාවරණය වූ දත්ත සහ ඒ වටා ඇති වූ තත්ත්වයන් කාලානුක්‍රමිකව පහත පරිදි වේ:

(අ) 2022 මැයි 23 දිනැති ඊමේල් පණිවිඩය

මෙම පණිවිඩය සාක්ෂිකරු විසින් ජනාධිපති කාර්යාලය, වැඩබලන සෞඛ්‍ය සේවා අධ්‍යක්ෂ ජෙනරාල් වෛද්‍ය චන්දන විජේසිංහ, නියෝජ්‍ය අධ්‍යක්ෂ, සහකාර අධ්‍යක්ෂ 1 සහ 2 මෙන්ම අනෙකුත් තොග පාලක නිලධාරීන් වෙත යොමු කර තිබුණි.

තොග තත්ත්වය: මෙම දිනය වන විට වෛද්‍ය සැපයුම් අංශයේ (MSD) ඖෂධ තුනක් සහ බාහිර සෞඛ්‍ය ආයතන අංශයේ ඖෂධ එකක් සහමුලින්ම ශුන්‍ය (Zero Stock) මට්ටමේ පැවතිණි.
රිටොප්සිමැබ් (Rituximab) තත්ත්වය: වෛද්‍ය සැපයුම් අංශයේ තොග 0 ක් වූ අතර, රෝහල් ඇතුළු ආයතනවල ඒකක 865 ක් පැවතුණි.
හියුමන් ඉමියුනෝග්ලොබියුලින් (Human Immunoglobulin) තත්ත්වය: වෛද්‍ය සැපයුම් ඒකකයේ 5,511 ක් සහ ආයතනවල 4,420 ක් තිබුණි.
මාසික අවශ්‍යතාවය සමඟ ගැටුම: මෙම ඖෂධ දෙකෙහිම පවතින තොග, රටේ මාසික අවශ්‍යතාවට වඩා බෙහෙවින් අඩු මට්ටමක පැවති බව සාක්ෂිකරු හරස් ප්‍රශ්න හමුවේ පිළිගත්තේය. රිටොප්සිමැබ් ඖෂධයේ මාසික අවශ්‍යතාවයෙන් පැවතියේ 1.5% ක් පමණි. හියුමන් ඉමියුනොග්ලොබියුලින් ඖෂධයේ MSD තත්ත්වය 0.73% ක් වූ අතර ආයතනවල එය 0.59% ක් තරම් අවම අගයක් ගත්තේය.

(ආ) 2022 ජූනි 21 දිනැති ඊමේල් පණිවිඩය

මෙම වාර්තාව වෛද්‍ය සැපයුම් ඒකකයේ වෛද්‍ය සමන් රත්නායක මහතා සහ එවකට වැඩබලන අධ්‍යක්ෂකවරිය වූ වෛද්‍ය වික්‍රමසිංහ මහත්මිය වෙත යොමු කර තිබුණි.

හිඟයේ වර්ධනය: මෙම ලේඛනය සකස් වන විට, රටේ ජීවිතාරක්ෂක ඖෂධ (Life-saving drugs) 1 ක් සහ අත්‍යවශ්‍ය ඖෂධ (Essential drugs) 147 ක් සහමුලින්ම ශුන්‍ය වී තිබුණි. 'රිටොප්සිමැබ්' සහ 'හියුමන් ඉමියුනෝග්ලොබියුලින්' යන ඖෂධ දෙකම "අත්‍යවශ්‍ය ඖෂධ" ගණයට වර්ගීකරණය කර තිබූ අතර, රිටොප්සිමැබ් MSD හි 485 ක් සහ ආයතනවල 1,346 ක් ද, හියුමන් ඉමියුනොග්ලොබියුලින් MSD හි 1,365 ක් සහ ආයතනවල 450,065 ක් (පද්ධති දත්ත අනුව) ලෙස ද සටහන් වී තිබුණි.

(ඇ) 2022 අගෝස්තු 24 දිනැති ඊමේල් පණිවිඩය

මෙහිදී ජනාධිපති නීතිඥවරයා වැදගත් ප්‍රශ්නයක් මතු කළේය: **"මීට පෙර ඊමේල් පණිවිඩ ජනාධිපති කාර්යාලයට සෘජුව යවා නැහැ. මෙම අගෝස්තු 24 පණිවිඩය ජනාධිපති කාර්යාලයට යැව්වේ ඇයි?"

සාක්ෂිකරු ඊට පිළිතුරු දෙමින් කියා සිටියේ, එය එවකට වැඩබලන අධ්‍යක්ෂ ජෙනරාල් චන්දන විජේසිංහ මහතාගේ සෘජු උපදෙස් මත සිදුකළ බවයි. මාස තුනකට වඩා අඩු තොග පවතින සියලුම ඖෂධ පිළිබඳ සාරාංශ වාර්තාවක් සතියකට වරක් ජනාධිපති කාර්යාලය වෙත සෘජුවම ඊමේල් කරන ලෙස ඔහු උපදෙස් දී තිබුණි. එදින වන විට ද ජීවිතාරක්ෂක ඖෂධ MSD හි බිංදුව වූ අතර, අත්‍යවශ්‍ය ඖෂධ වර්ග 122 ක් සහ ආයතනවල වර්ග 13 ක් හිඟ බව දන්වා තිබුණි. හියුමන් ඉමියුනෝග්ලොබියුලින් ඖෂධය MSD හි සහමුලින්ම බිංදුව (0) වී තිබූ අතර, ආයතනවල තිබුණේ 882 ක් පමණි. එය රටේ මාසික අවශ්‍යතාව වූ ඒකක 7,500 ට වඩා අතිශයින්ම පහත් මට්ටමකි.

5. දත්ත පද්ධතියේ සහ ලිපිගොනුවල පරස්පරතාව (විශාලතම ගැටුම)

නඩු විභාගයේ වඩාත්ම සංකීර්ණ සහ ගැටුම්කාරී තත්ත්වය මතු වූයේ 2022 සැප්තැම්බර් මස වාර්තා සහ "පැ. 293" දරන ලේඛනය පරීක්ෂා කිරීමේදීය. මෙම ලේඛනය හිජාස් මහතා නැමැත්තෙකු විසින් සකස් කරන ලද්දක් වන අතර, එහි ඖෂධ 182 ක නාමයන්, SR අංක (Stock Reference Numbers), මාසික අවශ්‍යතාවයන් සහ 2022 සැප්තැම්බර් 23 වන දින වන විට ලැබීමට නියමිතව තිබූ තොග (Pending Orders) පිළිබඳ දත්ත ඇතුළත් විය.

මෙහිදී ජනාධිපති නීතිඥවරයා විසින් එක් නිශ්චිත ඖෂධයක් (SR අංක 00405301) උදාහරණයට ගනිමින් ප්‍රශ්න කළේය. එම ඖෂධයේ මාසික අවශ්‍යතාවය ඒකක 3,333 කි. රාජ්‍ය ඖෂධ නීතිගත සංස්ථාව (SPC) මඟින් ඇනවුම් කරන ලද, ලැබීමට නියමිතව තිබූ තොගය ලක්ෂ 4 කි. තවත් අවස්ථා හතරකදී ලබා දුන් ඇනවුම් ද ඇතුළුව, 2021 වසරේ සිට 2022 සැප්තැම්බර් 22 දක්වා ලැබීමට නියමිතව තිබූ මුළු ඇනවුම් එකතුව (Computer Data අනුව) 834,604 ක් බව සාක්ෂිකරු ගණනය කර කියා සිටියේය.

නමුත් "10 v167" ලේඛනයට අනුව, සැප්තැම්බර් 26 වන විට MSD සතුව සැබවින්ම පැවති තොගය කීයදැයි විමසූ විට සාක්ෂිකරු කීවේ එය 1,988 ක් පමණක් බවයි. එනම් ලැබීමට නියමිත ලක්ෂ සංඛ්‍යාත තොග පරිගණකයේ පෙන්වන නමුත්, සැබෑ බිම් මට්ටමේ තිබුණේ මාසික අවශ්‍යතාවටත් වඩා අඩු තොගයකි.

තවත් ඖෂධයක් වන “SR අංක 00103501” (මාසික අවශ්‍යතාවය ඒකක 16,000) සම්බන්ධයෙන් ද මෙම ගැටුම මතු විය. පරිගණක සටහන් අනුව ලැබීමට නියමිතව තිබූ මුළු ඇනවුම් එකතුව 423,915 කි.

ජනාධිපති නීතිඥවරයාගේ තියුණු ප්‍රශ්නය: "මෙම ඖෂධය සඳහා ඒකක 423,915 ක් ලැබෙනකම් වෛද්‍ය සැපයුම් ඒකකය බල බල හිටියාද? සැප්තැම්බර් 26 වන විට සැබෑ තොගය කීයද?"

සාක්ෂිකරු: "බින්දුවක් ලෙස තමයි සටහන් වෙන්නේ ස්වාමීනී. මේවායේ pending orders තිබෙනවා. 2020 වසරේ ඇනවුම් පවා තිබෙනවා. එම ඇනවුම් කුමන මට්ටමක (Stage) තිබෙනවාද කියා නිශ්චිතව බලලා තමයි හරියටම කියන්න පුළුවන්."
සභාපති විනිසුරු ප්‍රියන්ත ලියනගේ මහතා (උදහසින්): "තමුන් මොනවාද මේ කියන්නේ? අහන ප්‍රශ්නයටද ඔය පිළිතුරු දුන්නේ?"

සාක්ෂිකරු: "ස්වාමීනී, මා කිව්වේ මේ ඖෂධයේ ඇනවුම් තිබුණු stage එක බලන්න ඕනේ කියලා."

මෙහිදී ජනාධිපති නීතිඥවරයා සාක්ෂිකරුගේ මෙම පරස්පර ප්‍රකාශයන්ට දැඩි ලෙස පහර දුන්නේය. සාක්ෂිකරු විසින් ඉහළ නිලධාරීන්ට යවන ලද වාර්තාවල තොග තත්ත්වය "බිංදුව" ලෙස සටහන් කර තිබියදී, අධිකරණය හමුවේ "Pending Orders" සහ "පද්ධතියේ දත්ත" පෙන්වමින් සාක්ෂි දීම පිළිබඳව නීතිඥවරයා මෙසේ ප්‍රශ්න කළේය:

"මේ සටහනට අනුව සැබෑ තොග ලැබිලා නැහැ. පරිගණක පද්ධතියේ ලැබෙන්න තියෙනවා කියලා පෙන්නුවාට, සැබෑ තත්ත්වය තියෙන්නේ ලිපිගොනුවේ (Physical File). තමුන් එවැනි වැදගත් කරුණු කියලා එක පාද සටහනක්වත් (Footnote) ඔය වාර්තාවල දැම්මාද? එහෙම පාද සටහනක්වත් නැතුව, තමුන් අධිකරණයට සහ වගකිවයුතු නිලධාරීන්ට වාර්තා දෙන්නේ මෙතැන ඇවිත් වෙන වෙන දේවල් කියන්නද?"

සාක්ෂිකරු ඊට පිළිතුරු දෙමින් වෛද්‍ය සැපයුම් ඒකකයේ පවතින ප්‍රායෝගික දුර්වලතාවයක් පිළිගත්තේය. එනම්, වාර්තා සකස් කිරීමේදී එක් එක් අයිතමයන් වෙන වෙනම සවිස්තරාත්මකව නොබලා, පරිගණක පද්ධතියේ පෙන්වන පොදු තොග තත්ත්වය පමණක් උපයෝගී කරගෙන වාර්තා සකස් කළ බවයි. සැප්තැම්බර් 26 දිනැති වාර්තාවල හදිසි ප්‍රසම්පාදනය (Emergency Procurement) යටතේ ඒකක 258,400 ක ඇනවුමක් සටහන්ව තිබුණ ද, සැබවින්ම එදින වන විට ඉන් කිසිවක් ලැබී නොතිබූ බව ද සාක්ෂිකරු අවසානයේ පිළිගත්තේය.

මෙම සමස්ත නඩු විභාගයට පාදක වී ඇත්තේ මෙරට සෞඛ්‍ය ඉතිහාසයේ සිදුවූ මහා පරිමාණ මූල්‍ය වංචාවක් සහ සාපරාධී කුමන්ත්‍රණයකි. හියුමන් ඉමියුනොග්ලොබියුලින් සහ රිටොප්සිමැබ් නමැති අතිශය සංවේදී සහ ජීවිතාරක්ෂක සේදුම් ඖෂධ වෙනුවට, කිසිදු ඖෂධීය ගුණයක් නොමැති ව්‍යාජ ද්‍රව්‍ය අඩංගු කුප්පි 6,195 ක් සෞඛ්‍ය අමාත්‍යාංශයේ වෛද්‍ය සැපයුම් අංශයට සපයා, රජයේ මුදල් රුපියල් ලක්ෂ 1,444 ක් වංක ලෙස පරිහරණය කිරීම සම්බන්ධයෙන් නීතිපතිවරයා විසින් විත්තිකරුවන්ට එරෙහිව අධිචෝදනා ගොනු කර ඇත.

මෙම නඩුවේ පවතින බැරෑරුම්කම කොතරම්ද යත්, පැමිණිල්ල පාර්ශ්වයෙන් සාක්ෂිකරුවන් 350 කට අධික සංඛ්‍යාවක් ලැයිස්තුගත කර ඇත. ඒ අතර හිටපු ජනාධිපති රනිල් වික්‍රමසිංහ, හිටපු අමාත්‍යවරුන් වන නිමල් සිරිපාල ද සිල්වා, විජයදාස රාජපක්ෂ, ඩග්ලස් දේවානන්ද, රොෂාන් රණසිංහ මෙන්ම ජාතික ඖෂධ නියාමන අධිකාරියේ වත්මන් සභාපති වෛද්‍ය ආනන්ද විජේවික්‍රම මහතා ඇතුළු ප්‍රමුඛ පෙළේ වෛද්‍යවරු රැසක් ඇතුළත් වෙති. මීට අමතරව අධිකරණය හමුවට ඉදිරිපත් කිරීමට නියමිත නඩු භාණ්ඩ සංඛ්‍යාව 300 කට ආසන්න වේ.

එදින නඩු විභාගය දෙස සමස්තයක් ලෙස බැලීමේදී, මෙරට සෞඛ්‍ය ක්ෂේත්‍රයේ බිඳවැටීමට හේතු වූ බරපතල අභ්‍යන්තර ගැටුම් ත්‍රිත්වයක් අධිකරණය හමුවේ නිරාවරණය විය. පැමිණිල්ල (AG Dept) සහ විනිසුරු මඩුල්ල සාක්ෂිකරුගේ ලිස්සා යන සුළු පිළිතුරු දීමේ විලාසය හේතුවෙන් ඔහුට අවවාද කරන ලෙස නියෝජ්‍ය සොලිසිටර් ජෙනරාල්වරිය කළ ඉල්ලීම විනිසුරුවන් විසින් ප්‍රතික්ෂේප කිරීම. 

පැමිණිල්ල සහ විත්තියේ නීතිඥවරු ප්‍රධාන තොග පාලකවරයාගේ විෂය පථයට අයත් නොවන "අභිලාෂ කැඳවීමේ (EOI)" ප්‍රසම්පාදන ලේඛන පිළිබඳව හරස් ප්‍රශ්න නැඟීමට විත්තිය දැරූ උත්සාහයට පැමිණිල්ල දැක්වූ සෘජු විරෝධය.

පරිගණක පද්ධතිය (MSD System) සහ සැබෑ භෞතික තොග (Physical Stock) පරිගණක පද්ධතිය තුළ ලක්ෂ සංඛ්‍යාත ඖෂධ ඇනවුම් (Pending Orders) පවතින බව පෙන්වුව ද, සැබෑ බිම් මට්ටමේ සහ රෝහල්වල තොග සහමුලින්ම "බිංදුව" වී පැවතීමේ පරිපාලනමය පරස්පරතාව. |

එදිනට නියමිත සාක්ෂි විභාගය අවසන් කරමින්, විනිසුරු මඩුල්ල විසින් නඩුවේ 177 වන සාක්ෂිකරු වන එච්. එම්. ඩබ්ලිව්. ණිමල් බණ්ඩාර මහතාට නියෝග කළේ, මීළඟ නඩු දිනයේදී ද වැඩිදුර හරස් ප්‍රශ්නවලට පිළිතුරු දීම සඳහා ප්‍රධාන තොග පාලකවරයා ලෙස සතු නිල දැනුම ද සහිතව අධිකරණය හමුවේ පෙනී සිටින ලෙසයි. මෙරට ඉතිහාසයේ විශාලතම ඖෂධ වංචාවේ සුලමුල සෙවීම සඳහා වන මෙම දීර්ඝ නඩු විභාගය ඉදිරි දිනවලදී ද අඛණ්ඩව මහාධිකරණය හමුවේ විභාග වීමට නියමිතය. 

15 වැනිදා ද නඩුවේ 177 වන සාක්ෂිකරු ප්‍රධාන තොග පාලකවරයා සාක්ෂි සඳහා කැඳවා තිබූ අතර දස වන චූදිත වෙනුවෙන් පෙනී සිටින නීතිඥ ප්‍රියන්ත නාවාන මහතාගේ හරස් ප්‍රශ්නවලට පිළිතුරු දෙමින් සාක්ෂිකරු මෙසේද කීවේය.

නීතිඥ ; (සාක්ෂිකරු විසින් යවන ලද ඊමේල් පණිවිඩයක් පරීක්ෂා කිරීම සඳහා ලබා දෙමින්) මේ ඊමේල් ඔබ විසින් යවන ලද එකක්ද? 

සාක්ෂිකරු ; ඔව් එවකට වෛද්‍ය සැපයීම් ඒකකයේ වැඩ බලන නියෝජ්‍ය අධ්‍යක්ෂ ජනරාල් වික්‍රමසිංහ මහත්මිය වෙත යවා එහි පිටපත් වැඩ බලන අධ්‍යක්ෂකවරියන් හා තොග පාලන නිලධාරී වෙත යැව්වා. 

නීතීඥ ; සහකාර අධ්‍යක්ෂ 1 කවුද 2 කවුද? 

සාක්ෂිකරු ; සහකාර අධ්‍යක්ෂ 1 සොලමන්ස් මහත්මිය, 2 වන්නි ආරච්චි මහත්මිය.

නීතිඥ ; මෙම පණිවුඩයේ ඖෂධවලට අදාළ ඇණවුම් තිබෙනවා නේද?

සාක්ෂිකරු ; ඔව් ස්වාමීනි.

නීතිඥ ; ඒවා අත්‍යවශ්‍ය ඖෂධ?

සාක්ෂිකරු ; ඔව්. 

නීතිඥ ; එහි සඳහන් දත්තවල සාරාංශයක් නැද්ද?

සාක්ෂිකරු ; තිබෙනවා ස්වාමීනී.

නීතිඥ ; එම සාරාංශය අනුව ජීවිතාරක්ෂක ඖෂධ, අත්‍යවශ්‍ය නොවන ඖෂධ හා අත්‍යවශ්‍ය ඖෂධ ලෙස දක්වා තිබෙනවාද?

සාක්ෂිකරු ; ඔව්.

නීතිඥ ; එය මැයි 23 යවලා තියෙන්නේ, හරිද? 

සාක්ෂිකරු ; හරි ස්වාමීනී

නීතිඥ ; එදිනට අදාළ තොගය කොපමණද?

සාක්ෂිකරු ; එයට අනුව ජීවිතාරක්ෂක ඖෂධ MSD එකේ ශුන්‍යයි.

නීතිඥ ; 10 V 37 I ලෙස ලකුණු කර ඇති ලියවිල්ලේ තොග ශුන්‍ය ඖෂධ හා MSD හා ආයතනය තුළින් ඇති තොග 2022 මැයි 23 ට අදාළවද?

සාක්ෂිකරු ; තොග ශූන්‍ය ඖෂධ රාශියක් තිබෙනවා.?

නීතිඥ ; ඔව් ස්වාමීනි. 

නීතිඥ ; 10 V 37 1 A වශයෙන් රිටක්සිමැබ් ඖෂධය ගැන අනු අංක 47 හි දැක්වෙනවා.

සාක්ෂිකරු ; ඔව් ස්වාමීනී

නීතිඥ ; ඒ කුමක්ද?

සාක්ෂිකරු ; වෛද්‍ය සැපයුම් අංශයේ එම ඖෂධය ශුන්‍යයි. ආයතනය තුළ 115 ක් තිබුණා.

නීතිඥ ; හියුමන් ඉමියුනෝග්ලොබියුලීන් අනු අංක 177 යටතේ දක්වා තිබෙනවා නේද?

සාක්ෂිකරු ; ඔව් ස්වාමීනි, එහි MSD තුළ 5511 ක්ද ආයතන තුළ 4420  ක් ද තිබෙනවා.

නීතිඥ ; ඖෂධ දෙකෙහිම තොග තත්ත්වය සසඳන්න...

සාක්ෂිකරු ; රිටක්සිමැබ් ඖෂධය මසකට 75ක් අවශ්‍යයි. නමුත් MSD එකේ ශූන්‍යයි. ආයතන තුළ 850 ක් තිබුණා. හියුමන් ඉමියුනෝග්ලොබියුලීන් මසකට 7500 ක් අවශ්‍යයි. එය MSD තුල 5500 ක් ද ආයතන තුළ 4420ක් ද තිබුණා.

නීතිඥ ; එය මාසික අවශ්‍යතාවයෙන්. 59 ක්? 

සාක්ෂිකරු ; ඔව් ස්වාමීනී

නීතිඥ ; 2022 ජූනි 21 දිනැති ඊමේල් පණිවිඩය I 0 V 43 ලෙස ලකුණු කර තිබෙනවා. එම ඊමේල් පණිවිඩය 2022 ජුනි 21 දින යවන ලද්දක්. කාටද යැව්වේ?

සාක්ෂිකරු ; සමන් රත්නායක, චන්දන විජේසිංහ, වික්‍රමසිංහ, යන වෛද්‍යවරුන්ට හා සොලමන්ස් මහත්මියට හා දිනේෂ් මහතාට.

නීතිඥ ; අතිරේක ලේකම් රත්නායක හා නියෝජ්‍ය අධ්‍යක්ෂ වික්‍රමසිංහට මෙය යැව්වේ 2022 ජුනි 21 දින MSD හි තොග දැනුම් දීමටයි. 

සාක්ෂිකරු ; ඔව් ස්වාමීනී...

නීතිඥ ; එම දිනය වන විට තොග ශූන්‍ය වී තිබුණද?

සාක්ෂිකරු ; ජීවිතාරක්ෂක ඖෂධ MSD හි 1 යි. ආයතන තුළ ශුන්‍යයි. අත්‍යවශ්‍ය ඖෂධ MSD හි 18 යි. ආයතන තුළ ශූන්‍යයි. යනුවෙන් සඳහන් කළා

නීතිඥ ; රිටක්සිමැබ් හා හියුමන් ඉමියුනෝග්ලොබියුලීන් කවර ඖෂධ හැටියටද සැලකුවේ?

සාක්ෂිකරු ; ඒවා අත්‍යවශ්‍ය ඖෂධ.

නීතිඥ ; එම ඊමේල් පණිවුඩය සමග අදාල දිනයට අදාළ අත්‍යවශ්‍ය  ඖෂධ තොග සැපයූ අවස්ථා සමග තොග සම්බන්ධ තොරතුරු ඇතුළත් කළා.

සාක්ෂිකරු ; ඔව් ස්වාමීනි

නීතිඥ ; 10V 43 1 A වෙත අවධානය යොමු කරන්න. රිටක්සිමැබ් (50ml) ඖෂධය ඇතුළුව MSD හි තොග පැවතියාද ?

සාක්ෂිකරු ; රිටක්සිමැබ් MSD හි 48 යි. ආයතනවල 1146

(10V 40 වශයෙන් ලකුණු කර ඇති ලේඛනය සාක්ෂිකරුට පෙන්වයි)

නීතිඥ ; මෙම ඊමේල් පණිවුඩයේ සඳහන්, ඖෂධ තොග කොපමණද?

සාක්ෂිකරු ;  ජීවිතාරක්ෂක  ඖෂධ MSD හි 1ක් ද ආයතනවල ශූන්‍ය වී තිබුණා. 

නීතිඥ ; 2022 අගෝස්තු වන විට පැවති ඖෂධ තොග තත්ත්වය මාස තුනකට අඩු කාලයක් පිළිබඳව ඔබ ඉදිරිපත් කර තිබුණා.

සාක්ෂිකරු ; ජීවිතාරක්ෂක ඖෂධ මාස තුනකට අඩු අයිතම 8 ක් MSD එකේද, ආයතනවල 298ක් ද වශයෙන් සඳහන් කර තිබුණා. 

නීතිඥ ; 10 V 55 I හි ඔබ මාස 3 ට තරම් ඖෂධ නොමැති අවස්ථා ලකුණු කර තිබුණා. එහි තොග ශූන්‍ය වූ අවස්ථා දකින්න තියෙනවා නේ

සාක්ෂිකරු ; ඔව් ස්වාමීනි.

නීතිඥ ; අත්‍යවශ්‍ය ඖෂධයක් වන හියුමන් ඉමියුනෝග්ලොබියුලීන් 2022 අගෝස්තු වන විට MSD හි ශුන්‍ය වී තිබූ බව ඔබ දුටුවාද?

සාක්ෂිකරු ; ඔව් ස්වාමීනී.

නීතිඥ ; ආයතනවල තිබුනේ කොපමණද?

සාක්ෂිකරු ; 765 යි. 

නීතිඥ ; එහි මාසික අවශ්‍යතාවයට ගැලපෙන තොග නැද්ද?

සාක්ෂිකරු ; MSD 0 ආයතන වල 765 යි. 

නීතිඥ ; රිටක්සිමැබ් එන්නත කොපමණ තිබුනාද?

සාක්ෂිකරු ; 2022 අගෝස්තු වන විට MSD ඒකක 15යි. දිවයින පුරා ආයතනවල 660 යි. 

නීතිඥ ; ඒ කියන්නේ රිටක්සිමැබ් මාසික අවශ්‍යතාවයට ගැලපෙන තරම් නැහැ.

සාක්ෂිකරු ; ඔව් ස්වාමීනි.

නීතිඥ ; ආයතනවල තිබුණ ප්‍රමාණත් මාසික අවශ්‍යතාවයට ප්‍රමාණවත් නැහැ. 

සාක්ෂිකරු ; ඔව් ස්වාමීනී...

නඩු විභාගය 16 වනදාත් පැවැත්විණ. එම සාක්ෂිකරුගෙන් තවදුරටත් හරස් ප්‍රශ්න ඇසීම පසුවදාට කල් තබන ලදී.