ඉරාන නව නායකයා මොජ්ටාජා කමේනි.

ඉරාන නව නායකයා

මොජ්ටාජා කමේනි.

බලයේ රහස්‍ය මෙහෙයවන්නා දෘශ්‍යමාන වෙයි

2026 වසරේ මාර්තු මස මුල් සතිය ඉරාන ඉතිහාසයේ දැවැන්තම හැරවුම් ලක්ෂය සනිටුහන් කළේය. දශක හතරකට ආසන්න කාලයක් ඉරානය මෙහෙයවූ අයතුල්ලා අලි කමේනිගේ අභාවයෙන් පසු, එරට 88 දෙනෙකුගෙන් යුත් විද්වත් සභාව විසින් නව උත්තරීතර නායකයා (Supreme Leader) ලෙස මොජ්ටාබා කමේනි (Mojtaba Khamenei) පත් කරනු ලැබීය. 2026 මාර්තු 9 වනදා වන විට ඔහු සිය ධූරයේ රාජකාරි නිල වශයෙන් ආරම්භ කර ඇති අතර, මෙය ඉරාන විප්ලවයෙන් පසු නායකත්වය පියාගෙන් පුතාට උරුම වූ ප්‍රථම අවස්ථාවයි.

රහස්‍යභාවයෙන් පූර්ණ බලයට
මොජ්ටාබා කමේනි යනු වසර ගණනාවක සිට ඉරාන පාලන තන්ත්‍රයේ "තිරය පිටුපස සිටි බලගතුම පුද්ගලයා" ලෙස ජාත්‍යන්තර දේශපාලන විශ්ලේෂකයන් හඳුනාගත් චරිතයකි. 1969 වසරේ ඉරානයේ මෂාඩ් (Mashhad) නුවර උපත ලැබූ ඔහු, සිය පියා විප්ලවීය නායකත්වයට පත්වන විට කුඩා දරුවෙකි. තරුණ අවධියේදී ඔහු 1980 දශකයේ පැවති ඉරාන-ඉරාක යුද්ධයට සක්‍රීයව දායක වී ඇති අතර, එය ඔහුට හමුදා ක්ෂේත්‍රය තුළ ගෞරවයක් ලබා දීමට හේතු විය.

ඔහු වසර ගණනාවක් තිස්සේ සිය පියාගේ කාර්යාලයේ (Beit-e Rahbari) දේශපාලන හා ආරක්ෂක කටයුතු පිළිබඳ නියෝජ්‍ය ප්‍රධානියා ලෙස කටයුතු කරමින්, රාජ්‍යයේ වැදගත්ම තීරණ ගැනීම්වලට සෘජුවම දායක වී තිබේ. ඔහු ප්‍රසිද්ධ වේදිකාවල කලාතුරකින් පෙනී සිටියද, ඉරානයේ බුද්ධි අංශ සහ ආරක්ෂක අංශ මෙහෙයවීම පිටුපස සිටි ප්‍රධාන මොළකරු ලෙස ඔහු සැලකේ.

විද්වත් සභාවේ තීන්දුව සහ පියාගේ මතය
අයතුල්ලා අලි කමේනි ජීවත්ව සිටියදී තම අනුප්‍රාප්තිකයා නම් කිරීමෙන් වැළකී සිටියේය. ඒ පිළිබඳ වගකීම ඔහු පවරා තිබුණේ විද්වත් සභාවටය. විශේෂයෙන්ම ඔහු තම පුතුන් තමාගෙන් පසු නායකත්වයට පත්වනවාට පෞද්ගලිකව අකමැත්ත පළ කර තිබුණේ, එවැනි ක්‍රියාවක් විප්ලවයේ මූලධර්මවලට පටහැනි බව පවසමිනි.

එහෙත්, 2026 පෙබරවාරි 28 වනදා එල්ල වූ ඇමරිකානු ප්‍රහාරයෙන් පසු රට තුළ ඇති වූ හදිසි වාතාවරණය හමුවේ, විද්වත් සභාවට වඩාත් විශ්වාසනීයම සහ බලගතුම විකල්පය වූයේ මොජ්ටාබා කමේනිය. ඔහුට ඉරාන විප්ලවවාදී ආරක්ෂක බලකාය (IRGC) තුළ ඇති අසීමිත සහයෝගය සහ පියාගේ දේශපාලන උරුමය ආරක්ෂා කිරීමේ හැකියාව මෙම තේරීමට මූලික විය.

විප්ලවය සහ අධිරාජ්‍යවාදී විරෝධය
ඉරාන විප්ලවය යනු හුදු ආගමික නැගිටීමක් පමණක් නොව, එය බටහිර අධිරාජ්‍යවාදයට එරෙහිව නැගී සිටි දැවැන්ත දේශපාලන සටනකි. මිලියන 90ක ජනතාවගේ ස්වාධිපත්‍යය ආරක්ෂා කරගනිමින්, අනෙකුත් අරාබි රටවල් මෙන් ඇමරිකාව හමුවේ දණ නොනැමීමට ඉරානය ගත් තීරණය පිටුපස ඇත්තේ මෙම විප්ලවීය ජවයයි.

බොහෝ අරාබි රටවල් තම තෙල් සම්පත සහ ස්වාධීනත්වය ඇමරිකාවට පාවා දී, රට තුළ ඇමරිකානු කඳවුරු ඉදි කිරීමට ඉඩ දී ඇති පසුබිමක, ඉරානය පමණක් ඊට එරෙහිව තනිව සටන් වදියි. මොජ්ටාබා කමේනි යනු එම සටන තවදුරටත් ඉදිරියට ගෙනයන දැඩි මතධාරී නායකයෙකි.

අන්තවාදය සහ ඉරානය අතර වෙනස
ලෝක දේශපාලන ප්‍රවාහය තුළ ඇතැමුන් අල්කයිඩා හෝ අයි.එස්.අයි.එස්. (ISIS) වැනි ත්‍රස්තවාදී කණ්ඩායම් ඉරානය සමඟ පටලවා ගත්තද, සැබෑ තත්ත්වය ඊට හාත්පසින්ම වෙනස්ය. එම ත්‍රස්ත කණ්ඩායම් බොහොමයක් ඉරානයට සහ ෂියා දහමට එරෙහිව ඇමරිකානු සහාය ලත් "සුන්නි වහබ්වාදය" විසින් පෝෂණය කරන ලද ඒවාය. ඉරානය මෙම ත්‍රස්තවාදී කල්ලි මුලිනුපුටා දැමීමට කලාපය තුළ විශාල කාර්යභාරයක් ඉටු කර ඇත. එහෙත් බටහිර ප්‍රචාරක යාන්ත්‍රණය මගින් ඉරානය පිළිබඳ වැරදි චිත්‍රයක් ලෝකය පුරා මවා තිබේ.

ඉරානය යනු මෙම ත්‍රස්තවාදී කණ්ඩායම්වලට එරෙහිව සැබෑ ලෙසම සටන් කරන බලවේගය වුවද, ජාත්‍යන්තර ප්‍රචාරක යාන්ත්‍රණය මගින් එම බෙදුම් රේඛාව බොඳ කර ඇත. නව නායක මොජ්ටාබා කමේනි හමුවේ ඇති එක් ප්‍රධාන අභියෝගයක් වන්නේ මෙම වැරදි ප්‍රචාරයන් පරාජය කරමින් ඉරානයේ සැබෑ ප්‍රතිරූපය ලෝකය හමුවේ තැබීමයි.

සුවිසල් අභියෝගය
නව නායක මොජ්ටාබා කමේනි සිය ධූරයට පත්වන්නේ රටේ පැවැත්ම පිළිබඳ තීරණාත්මක හෝරාවකදීය. ඇමරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් විසින් මෙම පත්වීම "පිළිගත නොහැකි" බව ප්‍රකාශ කර ඇති අතර, ඊශ්‍රායලය ද ඉරානයට එරෙහිව සිය ප්‍රහාර තීව්‍ර කර ඇත.

මෙවන් පසුබිමක, මොජ්ටාබා කමේනිගේ පළමු ඉලක්කය වී ඇත්තේ රට විප්ලවය වටා ඒකරාශී කරමින් බාහිර සතුරන්ට මුහුණ දීමයි. ඔහුගේ පත්වීම මැදපෙරදිග පමණක් නොව, සමස්ත ලෝක ඉතිහාසයේම නව පරිච්ඡේදයක් ලියනු ඇති බව නොඅනුමානය.