LGBTQIA+ යන යෙදුමේ අර්ථය ඔබ දනනවාද..?

LGBTQIA+ යන යෙදුමේ 

අර්ථය ඔබ දනනවාද..?

නැත්නම් මේ ලිපිය කියවන්න.

චිරාත් කාලයක් තිස්සේ “ලිංගිකත්වය” යනු අපේ සමාජයේ නිතර ප්‍රසිද්ධියේ කතා බහට ලක් වූ මාතෘකාවක් නොවේ. සිංහල බෞද්ධ සංස්කෘතියෙන් හා සාරධර්මවලින් පෝෂණය වුණ අපේ ජන සමාජය බොහෝවිට මේ මාතෘකාව ගැන කතා කරන්නට අවශ්‍ය වූ විට කතාබහ කළේ රහසිගතවය.  වැඩිහිටියෝ, බොහෝ විට අඹු සැමියන් පවා මේ මාතෘකා ගැන කතා බහ කළේ ඉතාමත්ම අඩුවෙනි. ඒත් අතිශයින් පුද්ගලිකව හා රහසිගතවය. විවෘත සමාජයේ සම වයසේ පසුවන අය අතර පමණක් කතා බහට ලක් වන මෙම මාතෘකාව, තම දරුවන් ඉදිරියේ හෝ වැඩිහිටියන් ඉදිරියේ කතාබහ කරන පොදු සමාජයක් අපට නොවීය.

එහෙත් ලිංගිකත්වය හෝ ලිංගිකව හැසිරීම් යනු අතීතයේ පටන්ම මානව සංහතියේ ප්‍රගමනයට හා උන්නතියට හේතු වූ අනිවාර්යය කාරණාවක් හා මාතෘකාවක් බව රහසක් නොවේ. මේවා සමාජයේ විවෘතව සාකච්ඡාවට නොගත්තාට සමාජයේ භාවිතයෙහි අඩුවක් නොවීය. නිසි වයසට පැමිණි කල නිසි පරිදි “සමාජානුයෝජනයෙන්” ලිංගිකත්වය හා ලිංගික හැසිරීම් පිළිබඳ “දැනුම් පද්ධතිය” පවරාගන්නා අලුත් පරපුර අනුක්‍රමයෙන් තම ඊළඟ පරම්පරාවන් වෙතද නිහඬව ඒ දැනුම් පද්ධති පවරාදීම අප සංස්කෘතියේ සිරිතයි. 

සිංහල බෞද්ධ “ජනසම්මතවාදය” තුළ මූලිකවම “ලිංගිකත්වය” ප්‍රධාන ප්‍රවාහයන් දෙකකට වෙන්ව පවතී. ස්ත්‍රිය හා පුරුෂයා ඒ ප්‍රධාන ප්‍රවාහයන් දෙකයි. ඒ හැරුණු විට කලාතුරකින් “අතරමැදි තත්ත්වයක්” දක්නට ඇතත් සමාජය විසින් එය සලකනු ලැබුවේ “විකෘතිමය” තත්ත්වයක් හෝ “අස්වාභාවික ප්‍රවණතාවක්” ලෙස පමණකි. මේ ලිංගිකත්වයන් තුනම හැර “සංක්‍රාන්තික ලිංගිකයින්” කියා ප්‍රවර්ගයක් ඉතා කලාතුරකින් ස්ත්‍රී පුරුෂ ලිංගිකත්වයන් දෙකෙහිම දක්නට ලැබුණත් ඒවා “ජනසම්මතවාදී” සමාජයේ එතරම් කතාබහට ලක් වූ හෝ සැලකිල්ලට ලක් වූ මෙන් ම අවධානයට ලක් වූ ප්‍රවණතාවයක් ලෙස සැලකුණේ නැත.

මූලික වශයෙන් ස්ත්‍රිය හා පුරුෂයා අතර ලිංගික චර්යාවන් හා ලිංගික හැසිරීම් සිදුවූයේ ද ජනතම්මතවාදය විසින් පාරම්පරිකව පවරා දුන් දැනුම් පද්ධතියක් හා පිළිගැනීම් පද්ධතියක් ඔස්සේය. ඊට අනුව ස්ත්‍රිය හා පුරුෂයා අතර ලිංගික චර්යාව ලෝකයට වැඩදායි, මානව වර්ගයාගේ පැවැත්ම පිණිස වන සාමාන්‍ය සංස්කෘතික ප්‍රවණතාවකි. “සිංහල බෞද්ධ සංස්කෘතිය, අපේ සම්ප්‍රදාය, ව්‍යභිචාරී තහංචිය” ආදී ධර්මතා මේ ලිංගික චර්යාවන් හා හැසිරීම් මනා ලෙස පාලනය කරනු ලබයි. 
 

ස්ත්‍රී පුරුෂ ලිංගිකත්වයන් ඔවුන්ගේ ලිංගික හැසිරීම් හා ඔවුන්ගේ ලිංගික චර්යාවන් හැරුණු විට ඊට පරිබාහිරව ඇති සමලිංගිකත්වයන්,  අන්තර් ලිංගිකත්වයන් හා අනෙක් සියලුම ලිංගිකත්වයන් හා හැසිරීම් මෙන්ම චර්යාවන් පොදුවේ අපේ සමාජය සැලකුවේ මානව ශිෂ්ඨාචාරයේ පවතින කලාතුරකින් පමණක් හමුවන ඇතැම් විකෘති තත්ත්වයන් හා ආස්වාභාවික ප්‍රවණතාවයන් කියාය. එවන් විකෘති තත්ත්වයන් හා අස්වාභාවික ප්‍රවණතාවන් චිරාත් කාලයක් තිස්සේම අපේ ජනසම්මතවාදීම ජන සමාජය උචිත පිළිකුලෙන් යුතුව බැහැර කළ බව රහසක් නොවීය.

අපි ඇතුලුව පෙරදිග කළාපයේ පොදු පිලිගැනීම එවැන්නක් වුවද බටහිර සමාජයේ ඒ පිළිබඳ තක්සේරුව හා පිළිගැනීම ඊට වඩා හාත්පසින්ම වෙනස් මුහුණුවරක් ගත්තේය. ඔවුන්ට අනුව “මානව සංහතිය” තුළ සිටින්නේ ස්ත්‍රී ලිංගිකත්වය හා පුරුෂ ලිංගිකත්වය යනුවෙන් ගැනෙන ප්‍රධාන ලිංගික ප්‍රවාහයන් දෙක පමණක් නොවේ. විවිධ ලිංගික දිශානතීන් හා අනන්‍යතාවන් සහිත ලිංගික ප්‍රවාහයන් ගණනාවක්ම මානව සංහතිය තුළ පවතින බව බටහිර පිළිගත් ධර්මතාවයි. ප්‍රධාන ප්‍රවාහය පොදු සමාජයේ දී භුක්ති විඳින අයිතිවාසිකම් හා මානව හිමිකම් යම් සේ ද, ඒ සියලූ අයිතිවාසිකම් හා මානව හිමිකම් විවිධ ලිංගික දිශානතීන් හා අනන්‍යතාවන් සහිත සියලු දෙනාට හිමි විය යුතු බව බටහිර සමාජයේ මතයයි.

දැන් වසරක එකහමාරයක පමණ කාලයක පටන් ශ්‍රී ලාංකීය ජන සමාජයේද මේ පිළිබඳව පුළුල් කථිකාවක් නිර්මාණය වී ඇත්තේය. වත්මන් රජයේ ද යම් යම් අනුග්‍රාහකත්වයන් හා ආශිර්වාදයන් යටතේ වර්ධනය වූ එම කතිකාව තුළ “LGBTQIA+” යන  යෙදුම මාතෘකා කොට ගෙන එකී සංවාදය කරළියට පැමිණ ඇත්තේය. එම සංවාදය තුළ LGBTQIA+ අනන්‍යතාවය හා අයිතිය පිළිගැනීම පමණක් නොව,  ඔවුන් වෙනුවෙන් රටේ ව්‍යවස්ථාවේ පවතින “මූලික නීතිය” පවා වෙනස් කොට “සමලිංගිකයින්ගේ විවාහයට” අවසර දීම, “ගණිකා වෘත්තිය” නීතිගත කිරීම වැනි මාතෘකා පවා විවෘත සමාජයේ සංවාදයට තුඩු දෙන්නට පටන්ගෙන ඇති බව පෙනේ. වත්මන් රජයේ අනුග්‍රහයෙන් මේ රටේ  LGBTQIA+ ප්‍රවනතාව ප්‍රවර්ධනය කිරීමට සූක්ෂම ලෙස රටේ වැඩසටහන් ක්‍රියාත්මක වෙමින් පවතින බවද ඇතැම්හු තර්ක කරති.

එහෙත් තවමත් මේ සංවාදය තුළ එක් අඩුවක් තිබෙන බව අපට පෙනේ. අඩුව අන් කවරක්වත් නොවේ. “LGBTQIA+” යන යෙදුමේ තේරුම හරියාකාරව  දැන සිටින අය මේ විවෘත සමාජ සංවාදයේ විරළ වීමයි. එ බැවින් මේ ලිපියේ මා මෙතැන් සිට උත්සාහ කරන්නේ LGBTQIA+ යන යෙදුමේ ඉංග්‍රිසි අකුරු වල නිවැරදි අර්ථය හා තේරුම ගැන ඔබට පුළුල් අවබෝධයක් ලබා දීමටයි...       

LGBTQIA+ යන යෙදුම ලිංගික දිශානතිය, ලිංගික අනන්‍යතාව, සහ ලිංගික ලක්ෂණ ආශ්‍රිතව විවිධත්වය හඳුනාගන්නා පුද්ගලයන් නියෝජනය කරන, බහුලව භාවිතා වන කෙටි යෙදුමකි. මෙම යෙදුම විවිධ ප්‍රජාවන්ගේ අනන්‍යතාවන්, අත්දැකීම්, සහ අයිතිවාසිකම් පිළිබඳව අවබෝධයක් ලබා දීමට යොදා ගනී. “+” සංකේතය මඟින් මෙම යෙදුමට ඇතුළත් නොවන අනෙකුත් ලිංගික දිශානති, ලිංගික අනන්‍යතා, හෝ ලිංගික ලක්ෂණ ඇතුළත් කරනු ලබයි. මෙම ලිපියෙන් LGBTQIA+ යෙදුමේ එක් එක් අකුරෙන් ඇඟවෙන අර්ථය වෙන වෙනම විස්තර කරමින්, එහි වැදගත්කම, ඉතිහාසය, සහ සමාජයීය බලපෑම පිළිබඳව සවිස්තරව සාකච්ඡා කිරීම වැදගත්ය.

L - Lesbian (ලෙස්බියන්)  
ලෙස්බියන් යනු ලිංගිකව හෝ ආදර ආකර්ෂණයෙන් යුතුව තවත් කාන්තාවක් කෙරෙහි ආකර්ෂණය වන කාන්තාවකි. මෙම යෙදුම ලිංගික දිශානතියක් ලෙස හඳුන්වන අතර, එය ආදරය, ලිංගිකත්වය, හෝ චිත්තවේගීය බැඳීම් ආශ්‍රිතව විවිධ ආකාරවලින් ප්‍රකාශ විය හැක.

G - Gay (ගේ)  
ගේ යනු පුරුෂයන් අතර ලිංගික හෝ ආදර ආකර්ෂණයක් ඇති පුරුෂයන් හඳුන්වන යෙදුමකි. එසේම, “ගේ” යන යෙදුම සමහර විට පුළුල් ලෙස භාවිතා වන අතර, ලෙස්බියන් ඇතුළු සමලිංගික පුද්ගලයන් සියල්ලම ආවරණය කිරීමට යෙදිය හැක.

B - Bisexual (ද්විලිංගික)  
ද්විලිංගික යනු ලිංගිකව හෝ ආදරයෙන් එක ලිංගයකට පමණක් නොව, බොහෝ විට පුරුෂයන් සහ කාන්තාවන් යන දෙපිරිස කෙරෙහිම ආකර්ෂණය වන පුද්ගලයන් හඳුන්වයි. මෙම ආකර්ෂණය සමාන මට්ටමකින් හෝ විවිධ මට්ටම්වලින් පවතිනු ඇත.

T - Transgender (සංක්‍රාන්ති ලිංගික)  
සංක්‍රාන්ති ලිංගික යනු උපතේදී හිමිවන ලිංගිකත්වය (biological sex) හා ඔවුන්ගේ ලිංගික අනන්‍යතාව (gender identity) නොගැලපෙන පුද්ගලයන් හඳුන්වයි. උදාහරණයක් ලෙස, උපතේදී පුරුෂ ලිංගිකත්වය ලබා ඇති අයෙකු තමන් කාන්තාවක් ලෙස හඳුනා ගත හැක. සංක්‍රාන්ති ලිංගික පුද්ගලයන් සමාජයේ බොහෝ විට විවිධ අභියෝගවලට මුහුණ දෙයි.

Q - Queer (ක්වියර්)  
ක්වියර් යනු ලිංගික දිශානතිය හෝ ලිංගික අනන්‍යතාව සම්බන්ධයෙන් සම්මත (heteronormative) රාමුවට නොගැලපෙන පුද්ගලයන් හඳුන්වන යෙදුමකි. මෙය බොහෝ විට පුළුල් යෙදුමක් ලෙස භාවිතා වන අතර, තම ලිංගිකත්වය හෝ අනන්‍යතාව තීරණය කිරීමට අකමැති හෝ එය තරල ලෙස (fluid) ගලා යන බව සලකන පුද්ගලයන් ඇතුළත් වේ.

I - Intersex (අන්තර්ලිංගික)  
අන්තර්ලිංගික යනු උපතේදීම සාමාන්‍ය පුරුෂ හෝ ස්ත්‍රී ලිංගික ලක්ෂණවලට නොගැලපෙන ලිංගික ලක්ෂණ (chromosomes, gonads, හෝ anatomical features) ඇති පුද්ගලයන් හඳුන්වයි. මෙම තත්වය බොහෝ විට ජෛවිකව තීරණය වන අතර, සමාජයේ අන්තර්ලිංගික පුද්ගලයන්ට තම අනන්‍යතාව හඳුනා ගැනීමට අවශ්‍ය නිදහස ලබා දිය යුතුය.

A - Asexual (අලිංගික)  
අලිංගික යනු ලිංගික ආකර්ෂණයක් නොමැති හෝ ඉතා අඩු ලිංගික ආකර්ෂණයක් ඇති පුද්ගලයන් හඳුන්වයි. එසේ වුවද, අලිංගික පුද්ගලයන්ට ආදර බැඳීම් හෝ චිත්තවේගීය සම්බන්ධතා ඇති කර ගත හැක. අලිංගිකත්වය යනු ලිංගික ආකර්ෂණයේ අඩුවක් වන අතර, එය සම්පූර්ණයෙන්ම ලිංගිකත්වය ප්‍රතික්ෂේප කිරීමක් නොවේ.

+ (Plus)  
   “+” සංකේතය මඟින් LGBTQIA යෙදුමට ඇතුළත් නොවන අනෙකුත් ලිංගික දිශානති, ලිංගික අනන්‍යතා, හෝ ලිංගික ලක්ෂණ නියෝජනය කරයි. මෙයට පෑන්සෙක්ෂුවල් (pansexual), ඒජන්ඩර් (agender), නන්-බයිනරි (non-binary), ඩෙමිසෙක්ෂුවල් (demisexual) වැනි අනන්‍යතා ඇතුළත් වේ. “+” සංකේතය මඟින් මෙම ප්‍රජාවේ විවිධත්වය සහ ඇතුළත් බව (inclusivity) අවධාරණය කරයි.

LGBTQIA+ යෙදුමේ මූලාරම්භය 20 වැනි සියවසේ මැද භාගයේ ආරම්භ වූ සමලිංගික අයිතිවාසිකම් ව්‍යාපාරවලට දක්වා දිව යයි. 1969 දී එක්සත් ජනපදයේ සිදුවූ “ස්ටෝන්වෝල් කැරැල්ල” (Stonewall Riots) මෙම ව්‍යාපාරයේ ප්‍රධාන හැරවුම් ලක්ෂ්‍යයක් ලෙස සැලකේ. මෙම සිදුවීමෙන් පසු, සමලිංගික, ලෙස්බියන්, සහ බයිසෙක්ෂුවල් පුද්ගලයන් තම අයිතිවාසිකම් වෙනුවෙන් වඩාත් එළිපිට පෙනී සිටීමට පටන් ගත්හ. මුලින් “LGB” ලෙස භාවිතා වූ යෙදුම, පසුව “T” (සංක්‍රාන්ති ලිංගික), “Q” (ක්වියර්), “I” (අන්තර්ලිංගික), “A” (අලිංගික) යන අකුරු එකතු වීමත් සමඟ පුළුල් විය. “+” සංකේතය එකතු කිරීමෙන් විවිධත්වය තවදුරටත් ඇතුළත් කිරීමට උත්සාහ කෙරිණි.

LGBTQIA+ ප්‍රජාව සමාජය තුළ විශාල බලපෑමක් ඇති කර ඇත. ඔවුන්ගේ අයිතිවාසිකම් වෙනුවෙන් කරන ලද ව්‍යාපාර හේතුවෙන් බොහෝ රටවල සමලිංගික විවාහ නීතිගත කිරීම, සංක්‍රාන්ති ලිංගික පුද්ගලයන්ට තම ලිංගික අනන්‍යතාව නීත්‍යානුකූලව වෙනස් කිරීමට ඉඩ සැලසීම, සහ විවිධත්වය පිළිබඳ අවබෝධය වැඩි කිරීම වැනි ජයග්‍රහණ ලබා ඇත. එසේම, “Pride Month” (ජූනි මාසය) ලෙස හඳුන්වන වාර්ෂික උත්සවය මඟින් මෙම ප්‍රජාවේ අනන්‍යතාව සහ ජයග්‍රහණ සමරනු ලබයි.

කෙසේ වුවද, මෙම ප්‍රජාව තවමත් බොහෝ රටවල වෙනස්කම්, විරුද්ධත්වය, සහ ප්‍රචණ්ඩත්වයට මුහුණ දෙයි. ශ්‍රී ලංකාව වැනි රටවල, සමලිංගිකත්වය තවමත් සමාජයේ බොහෝ දෙනෙකු විසින් පිළිගනු නොලැබේ. සහ නීතිමය බාධක ද පවතී. 

ශ්‍රී ලංකාවේ LGBTQIA+ ප්‍රජාවට තවමත් සමාජයීය සහ නීතිමය අභියෝග රැසකට මුහුණ දීමට සිදුව ඇත. දණ්ඩ නීති සංග්‍රහයේ 365 වැනි වගන්තිය යටතේ සමලිංගික ලිංගික හැසිරීම් “ප්‍රකෘති විරෝධී” ලෙස සලකනු ලබන අතර, එය බොහෝ විට මෙම ප්‍රජාවට එරෙහිව භාවිතා වේ. එසේම, සංක්‍රාන්ති ලිංගික පුද්ගලයන්ට තම ලිංගික අනන්‍යතාව නීත්‍යානුකූලව වෙනස් කිරීමට ඉඩ තිබුණත්, එය සංකීර්ණ ක්‍රියාවලියකි. සමාජයේ ආගමික, සංස්කෘතික, සහ සාම්ප්‍රදායික වටිනාකම් හේතුවෙන් මෙම ප්‍රජාව බොහෝ විට සමාජයෙන් ඉවත් කිරීමට ලක්වේ.

කෙසේ වුවද, ශ්‍රී ලංකාව තුළ Equal Ground වැනි සංවිධාන මඟින් LGBTQIA+ අයිතිවාසිකම් වෙනුවෙන් ව්‍යාපාර කරනු ලබයි. Colombo Pride වැනි උත්සව මඟින් මෙම ප්‍රජාවේ දෘශ්‍යතාව වැඩි කිරීමට උත්සාහ කෙරේ.

LGBTQIA+ යෙදුම සහ එහි ඇතුළත් බව සමාජය තුළ විවිධත්වය පිළිබඳ අවබෝධය වැඩි කිරීමට උපකාරී වී ඇත. ලෝකය පුරා, මෙම ප්‍රජාවේ අයිතිවාසිකම් වෙනුවෙන් පෙනී සිටීම, නීතිමය බාධක ඉවත් කිරීම, සහ සමාජයේ පිළිගැනීම වැඩි කිරීම ඉලක්ක කරනු ලබයි. ශ්‍රී ලංකාව වැනි රටවලදී, ආගමික හා සංස්කෘතික බාධක ජය ගැනීමට අධ්‍යාපනය, දැනුවත් කිරීම, සහ සංවාදය ඉතා වැදගත් වේ.